|
ÇIPLAK DİŞİNİN BRONZ NAMUSU
Ferit Özşen'in heykelleri üzerine
Çıplak bedene üçüncü boyutun plastik kitle tabusu konalıberi, bu tabuya
karşı koymanın da bir aşamalar serüveni yaşanmış olmalıdır. 120 cm boyunda
bir Havva Ana'ya uzanan geçmişse benim yaşıtım olmaktan pek öteye gitmez.
Çıplaktan gına getirmiş bir batı atölyesinden taşınmış olması, bu kadri pek
bilinmemiş Havva Ana'nın bir eleştiri doğurmasına da engel oluşturmaz.
Çağdaş Türk heykelinin biçim özgürleşmesi yolunda dişiliği vurgulanan çıplak
deneyimleri, ancak benim bir özgürlük yaşantısında kuşattığım çıplak
deneyimler kadardır. Çıplak hayallerin gölgelendiği tabuları aşan mahcup ve
pervasız bir çıplak gerçeği, ancak yoksunluğa gözdağı veren bir meydan
okumada karar kılmışa benziyor. Oysa plastik kitlenin hakikatlerine
ulaştıkları yerde dişi çıplaklar, kösnümüş bir çıplak bolluğuna meydan
okuyorlar. Yakın geçmişte Karaköy meydanına dikilen ve İstanbul'un bir
simgesi olduğu söylenen iri memeli çıplak heykel, kitlesel bir açgözlülük
için inşasına başlanmış olan tüketim kerhanesinin yolunu göstermediği için,
Karaköy kerhanesinin işaret zanlısı olarak gündemden kaldırıldı. Çıplağı
özgürleşmenin çağdaş simgesi sayanlar, ardından öyle bir sergi düzenlediler
ki, çıplak model Deniz'in bile kalıbını çıkarıp, göstermelik işlevi
bitiğinde boğazın akıntısına saldılar. Çıplağı bir ceset macerasına göre
algılamanın şaibesi de olsa bile bir davranışta, tepkilere direnmenin bir
anısı yaratılmış oldu.
Çağdaş Türk heykelinde çıplak sorunu, Hadi Bara'nın Havva'sından Gürdal
Duyar'ın İstanbul simgesine kadar, frijid bir alegorinin sınırlarını
aşabilmiş, gerçekliğin tensel büyüsünü gereği ölçüsünde duyurabilmiş
değildir. Yakın geçmişte çıplak modelin kalıbını çıkararak plastik kitlede
reel beden ölçütlerini sınamaya girişen Ferit Özşen'in ise, tam zamanıdır
kaydıyla hamle edip çeşitlediği çıplak dizisi, sanırım yalnız hareket ve
duruş motiflerinin irdelendiği, anatomik ayrıntılar üzerinde egemen bir
ustalığın izlerini taşımakla kalmıyor, aynı zamanda reel bir gözlemler
dizisi de oluşturarak ifade ve jest fantezileriyle benimsenmiş bir hümor
kalitesine de erişiyor. Dişi gövdelerin kıvrak beden ritmlerine yoğun bir
ilgi duyduğunu gösteren bu çıplaklardan gebe olanı ise, yeni bir aşama
doğurmaya hazırlanan sükunetiyle dineliyor. Bazıları alabildiğine pervasız
duran bu bronz kalçalı kadınlar, promotion oyuncağı kılıklarıyla medya
bataklığına düşürülenlerden farlı olarak, tüketim kerhanesinin sermayelerini
oluşturmuyorlar. |